Hay ho gì “rap bẩn”!

Báo Người Lao Động số ra ngày 10-7 đã đăng bài Trên cả thảm họa, với nội dung lên tiếng cảnh báo về hậu quả của những thứ âm nhạc độc hại mạo danh nghệ thuật khi chúng được nhập cảng phổ quát công khai trong vài chương trình trình diễn và trên nhiều dụng cụ nghe nhìn khác. Nhiều ý kiến độc giả đã thanh minh đồng tình với bài báo nhưng cũng có không ít quan điểm cho rằng rap là như vậy, phải bạo lực, văng tục, chửi thề mới gần gụi với cuộc sống! Rapper Suboi. (Ảnh do nhân vật cung cấp) Một thời được trân trọng Rap bắt đầu ảnh hưởng đến Việt Nam từ nhiều nguồn. Ngoài những rapper Mỹ là những rapper Hàn Quốc, rapper Việt ở hải ngoại, du học sinh Việt Nam từ các nước. Trước năm 2002, ở Hà Nội đã xuất hiện các câu lạc bộ rap như: DaRapclub, Vietrap, Rapclub. Đây là những nơi để tình nhân thích loại thể này có thể thảo luận thông báo về nhạc rap quốc tế và cùng diễn tả, thưởng thức những bản rap Việt đầu tiên. Ở TP HCM, rap xuất hiện vào khoảng năm 2002 nhưng cốt là sự tìm tòi, thử nghiệm. Một trong những rapper tên tuổi trước tiên là Đinh Tiến Đạt (Mr Dee). Anh vẫn đáng được ghi nhận là một trong những người trước hết đưa rap đến công chúng ở TP HCM. Với album rap trước hết mang tên Giao thông - gồm những ca khúc như Chí Phèo, Đi học…, nhất là Giao thông - một thông điệp tuyên truyền an toàn liên lạc rất ấn tượng lúc bấy giờ đã được thể hiện. Ngoài ra, bài dân ca Trống cơm đã thể nghiệm cách hát rap trên nền một số nhạc cụ dân tộc như đàn tranh, đàn bầu, mõ... Với một số đặc tính như âm nhạc sôi động, lời ca không quá cầu kỳ, gần như bài văn xuôi có vần nên rap chuyển tải được nhiều nội dung, hiệp để biểu đạt cá tính, cái “tôi” mà người trẻ thường thích khẳng định. Do vậy, rap đã nhanh chóng được giới trẻ đón nhận, hưởng ứng, hình thành một “lực lượng” rapper Việt chuyên viết lời và hát rap. Nhiều tăm tiếng rapper đã xuất hiện: Karik, Lil’ Knight, Rapsoul, Hoàng Rapper…, trong đó có cả các bóng hồng như Suboi, Emili… Các rapper Việt Nam ngày một hoàn thiện về kỹ thuật, được giới rap quốc tế xác nhận và trân trọng. Rap Việt cũng đã có thứ hạng trong khu vực, đạt được nhiều giải Đông Nam Á về nhảy hip hop, graffiti, dự nhiều liên hoan hip hop quốc tế. Một số rapper Việt Nam cũng đã có nhịp ra nước ngoài biểu diễn hoặc phối hợp với các nghệ sĩ rap, nhà sinh sản nước ngoài, như sự phối hợp của Suboi với 454Life Entertainment trong Hold you down. Những bài hát rap của họ đã đề cập nhiều vấn đề của cuộc sống, như: Phu xe (Rapsoul), Đơn giản (Hoàng rapper), Những đứa bạn (Suboi)… Nhiều bài rap về tình cảm với cha mẹ rất cảm động: Ba tôi (Lill Shin), Sorry mom (Karik), Người mẹ nghèo (Mr Đùm)… Có những ca khúc rap đã trở thành “hot”, được sự chú ý và yêu thích của nhiều người, như: Tau thích mi của Lil’Pig, một rapper miền Trung bị bệnh xương thủy tinh - thổ lộ một tình ái đơn phương rất dễ thương, xúc động; Quê hương Việt Nam của Anh Khang kết hợp cùng Suboi, rap trên nền nhạc điệu được diễn tấu bằng đàn nhị; bài rap về Đoàn thanh niên khá thú nhận đã tạo cơn sốt trên mạng: Bài ca đồng lòng của rapper Nguyễn Hùng. “Quái thai” của rap Bên cạnh đó, được sự hỗ trợ của công nghệ thông báo, thời gian gần đây đã xuất hiện ngày càng nhiều ca khúc rap với những lời lẽ tục tằn, lỗ mãng, thậm chí chửi bới, nội dung đề cập những vấn đề bạo lực, ma túy, tình dục... Một số ý kiến cho rằng rap là như vậy nên không có gì đáng lên án, rằng phải xác nhận những thể loại ấy thì nghệ thuật Việt Nam mới “vươn ra thế giới” được. Bên cạnh đó, một dòng ý kiến khác cho rằng cần phải có sự chọn lọc, điều chỉnh vì những loại thể nhạc như vậy không hạp với đời sống từng lớp và văn hóa Việt Nam. Cỗi rễ của rap không phải từ những ghetto mà từ một số loại hình âm nhạc truyền thống của người Mỹ da đen. Ghetto chỉ là một trong những thành phần tham dự trong loại hình âm nhạc này. Ngay trên đất Mỹ, rap cũng có nhiều thể loại, có thể tạm phân chia theo nội dung là rap “sạch” và ráp “bẩn” . Hardcore rap, gangsta rap, mafioso rap, dirty rap… là những loại thể có chung đặc tính: Sự giận dữ, gây hấn, đối đầu. Chủ đề, ca từ của những loại rap này phản ánh về tù nhân, bạo lực, dục tình, nghiện ma túy, gangster, ghetto (khu ổ chuột nơi những người bị sức ép về pháp lý, kinh tế, phân biệt chủng tộc sinh sống )… Gán cho rap những tính chất đường phố, tục tằn, thô lỗ, băng đảng… là sự dòm còn khiếm khuyết. Chính Melle Mel trong bài phát biểu của mình cũng đã kêu gọi các thành viên trong ngành công nghiệp thu thanh Mỹ hãy làm nhiều hơn để khôi phục một nền âm nhạc hip hop với văn hóa nghệ thuật vốn có chứ không phải là văn hóa bạo lực. Khi đón nhận điều gì mới mẻ, chúng ta cần có sự tuyển lựa. Vậy có nên đón nhận một loại thể âm nhạc mà ngay tại nơi sản sinh ra nó cũng gọi bằng cái tên “Dirty rap”? Chúng ta đang chũm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiền tiến, đậm đà bản sắc dân tộc thì liệu thứ âm nhạc được định danh “ráp bẩn” này có cần thiết phải dung nạp? Rapsoul: Sao chép máy móc Những bài rap thuộc dòng “Dirty rap”, “Gangsta rap” cũng là một bộ phận của rap. Tuy nhiên, loại thể này lên đường từ những khu ổ chuột của Mỹ nên khi bê y nguyên dòng rap ấy vào Việt Nam, chúng không hạp lắm và là sự sao chép một cách máy móc. Suboi: Chỉ là bắt chước Ai cũng nghĩ rằng đã là rap thì muốn nói gì cứ nói nhưng thật sự, thỉnh thoảng nó phản tác dụng. Quan điểm của rap là nói thẳng, nói thật nhưng đôi khi với một số rapper, đó chỉ là sự làm quá lên - khi mình không phải gangster nhưng cố làm trả gangster. Mọi sự bắt chước đều chỉ là bắt chước. Hơn nữa, hip hop là một loại hình nghệ thuật của Mỹ. Chúng ta cần coi trọng nhưng những nội dung, ca từ của hip hop Mỹ khi đưa vào Việt Nam cần có sự cân nhắc. Tôi sẽ không cổ xúy cho loại thể rap này. Đinh Tiến Đạt: Tự “áp bức” mình Từ khi rap mới có mặt ở Việt Nam, đã có những bài chửi thề, nói tục như vậy rồi nhưng vì lúc đó đều phải qua sự kiểm duyệt của cơ quan quản lý nếu muốn phát hành. Gần đây, với sự phát triển của công nghệ thông tin, người ta có thể tự sáng tác và đưa rap lên mạng. Bên cạnh đó là sự dễ dãi của các trang mạng, không kiểm duyệt nội dung mà chỉ cần có bài “hot” đăng lên để câu “view”. Các bạn trẻ sau khi đưa bài rap lên, gây được sự chú ý của nhiều người thì lấy làm ham thích, không cần quan hoài nó tốt hay xấu. Việc nên hay không nên nghe, sáng tác những thể loại này còn tùy mỗi người, riêng tôi thì không thích. Các bạn trẻ cũng nên vậy, những người nhận thức tốt thì nghe có lựa chọn. Trong tầng lớp Việt Nam không có phân biệt chủng tộc, cũng chẳng có áp bức. Các bạn đã tự “áp bức” mình để tạo “tiếng nói riêng”. Vấn đề là ở chỗ rap Việt thì nên nghĩ đến việc đưa những gì của Việt Nam ra thế giới. Điều đó hay hơn là chỉ lấy của thế giới về xài.